De lekkere en vlezige shii-take of Japanse champignon (Lentinula edodes) is al eeuwen een delicatesse in Chinese en Japanse keuken en doet geleidelijk aan ook zijn intrede in de westerse keuken.
Dit artikel kadert in de reeks “Medicinale paddenstoelen, meer dan gewone voedselbronnen.”
Van deze paddenstoel gebruikt men bij voorkeur de uitgespreide platte, viltig vezelige hoed (of vruchtlichaam) met een doormeter van 8 à 20 cm; de taaie stengels worden veel minder bereid. De kleur van deze paddenstoel varieert van goud over grijsbruin tot donkerbruin of zelfs zwart.
Men verkiest doorgaans zongedroogde paddenstoelen boven verse, omdat door het drogen en het afbreken van eiwitten tot aminozuren de superieure “umami”- smaak ontstaat.
Smaak en aroma van deze paddenstoel komen vooral tot hun recht bij het warm bereiden; shii-takes worden zowel gestoofd, gekookt, gestoomd, als gefrituurd. Uiteraard worden voor medicinale doeleinden vooral onder strikt gecontroleerde condities geteelde paddenstoelen gebruikt, waarvan men dan gestandaardiseerde extracten maakt met een gegarandeerde hoeveelheid actieve werkstoffen.
Bijzondere kweek
Tot einde van de 70-er jaren van de 20ste eeuw kon de shii-take alleen gecultiveerd worden op de traditionele locaties en volgens oude methoden. Men gebruikte hiervoor hardhouten blokken van de eik. Hierin werden kleine stukjes hout of zaagsel met paddenstoelensporen geënt. Na deels bedekken om het ideale milieu te creëren, zag men na ongeveer een jaar de zwam door de blokken heen groeien. Vervolgens kon na het rijpen in het voorjaar in de herfst de paddenstoel geoogst worden. Het duurt ongeveer 6 tot 7 jaar vooraleer een dergelijk houtblok uiteenvalt.
Door het werk van Dr. Gary F. Leatham kan shii-take tegenwoordig efficiënter en commercieel gecultiveerd worden, onafhankelijk van de seizoenen. Als basis wordt zaagsel gebruikt, verrijkt met elementaire organische voedingsstoffen, dat in plastic zakken worden gestopt. Na steriliseren wordt het zaagsel geënt met de sporen of het zaad van de paddenstoel. De zakken worden geplaatst in ruimten met de ideale klimatologische omstandigheden, waardoor de incubatie of het broeden van de schimmels kan plaatsgrijpen tot het zaagsel volledig is gekoloniseerd door de mycelia (zwamvlok) van de paddenstoel. Daarna is een lange periode van rijping noodzakelijk. Belangrijk zijn de temperatuur (20 à 25° C), blootstelling aan licht, toenemende ventilatie en aseptische behandeling voor een goede kwaliteit van shii-take.
Sterke immuunstimulator
Al tijdens de Ming Dynastie (1368-1644 n.C.), beweerden artsen dat deze paddenstoel niet alleen geschikt was als voedsel, maar ook kon worden ingezet bij infecties van de bovenste luchtwegen, bij een slechte bloedcirculatie, leverstoornissen, vermoeidheid en uitputting, vroegtijdige ouderdomsverschijnselen en om de “Qi” of levensenergie aan te wakkeren.
Tegenwoordig ligt de focus vooral bij de ‘immuunstimulerende’ eigenschappen, waarbij de globale weerstand toeneemt en bij de ‘immunomodulerende” eigenschappen, waarbij algemene kwaliteit van het immuunsysteem verbetert. De shii-take heeft deze eigenschappen vooral te danken hebben aan de reeds genoemde bèta-1,3/1,6-glucanen, die in deze paddenstoel “lentinaan” genoemd worden en die via het lymfeweefsel van de darm (GALT of Gut Associated Lymphoid Tissue) ondermeer zorgen voor een betere werking van de macrofagen en de natural killer cells. Maar ook componenten als het peptidomannaan KS-2 (bestaande uit mannose en een peptide), het alkaloïde eritadenine en de zwavelhoudende peptiden lenthionine en bis {(methylsulfonyl)methyl}disulfide, vervullen hierbij een functie. In de eerste instantie wordt – vooral in de Aziatische geneeskunde – shii-take dan ook vooral ingezet bij:
- acute virale infecties, griep, herhaalde verkoudheden
- herpes simplex type 1- infecties, hepatitis, postviraal syndroom
- immunodeficiëntie (zwakke weerstand)
- condylamata acuminata (genitale wratten)
- HIV-seropositiviteit, preventie van AIDS
- allergieën, voedingsallergie
- artritis (gewrichtsontsteking)
Maar steeds meer wordt shii-take door zijn impact op het immuunsysteem ook ingezet:
- ter preventie van kanker
- als aanvullende therapie bij kanker (vooral maag- en darmkanker): ter ondersteuning van chemotherapie en radiotherapie, om het levenscomfort te verbeteren en te zorgen voor een langere overleving.
Het is zelfs zo dat de shii-take sinds 1986 in Japanse ziekenhuizen routinematig wordt ingezet bij de behandeling van patiënten met maag, darm- en rectumkanker. Vaak wordt er gebruik gemaakt van een gezuiverd extract van lentinaan dat intraveneus wordt gegeven, omdat orale preparaten minder werkzaam zouden zijn.
Andere toepassingen
Shii-take kent nog andere toepassingen, die vooral in Azië worden aangewend. Men kent om te beginnen aan deze Japanse champignon ook cholesterol- en triglyceridenverlagende eigenschappen aan toe. Samen met het verminderen van de bloedplaatjesaggregatie (het aaneenklitten van de bloedplaatjes) levert dat indicaties op zoals verhoogd cholesterol –en triglyceridengehalte, atherosclerose (slagaderverkalking) en de preventie van trombose en beroerte. Sommige studies suggereren dat shii-take ook bloedsuikerverlagend werkt bij diabetes type 2. En een bloedzuiverende werking zou ervoor zorgen dat ze inzetbaar is bij acute en chronische vermoeidheid zonder duidelijk aanwijsbare reden
Veelbelovend
Er is meer nood aan placebogecontroleerde, goed uitgevoerde klinische studies om het veelbelovende resultaat van talrijke, doch niet sluitende, vooral Japanse studies bij infecties en kanker te bevestigen of om de in vitro bevindingen te ondersteunen.
—
Klik door naar de website van BioGezond voor het volledige artikel.
Auteur : Dr. Geert Verhelst. Bron : (c) BioGezond, infoblad over gezond leven. Gepubliceerd door ecofun.be in het kader van een samenwerkingsovereenkomst.
